VUK’ nun 229.Maddesinde fatura yapılan bir mal veya yapılan hizmet karşılığında malı satan veya hizmeti yapan tarafından düzenlenerek müşteriye verilen vesikadır.VUK’nun 230 ve 231. maddeleri faturada aşağıdaki bilgilerin bulunması zorunludur.
- Faturanın düzenlenme tarihi,seri ve sıra numarası.
- Faturayı düzenleyenin adı,ticaret ünvanı,iş adresi bağlı bulunduğu vergi dairesi ve hesap numarası.- Müşterinin adı,ticaret ünvanı adresi,bağlı bulunduğu vergi dairesi ve hesap numarası.
- Malın veya işin nevi miktarı birim fayatı ve toplam tutarı.
- Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası.
- Fatura kullanma zorunluluğu; VUK’nun 232.maddesine göre birinci ve ikinci sınıf tüccarlar kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak zorunda olan çiftçiler;
- Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara,
- Serbest meslek erbabına
- Kazançları basit usulde tespit edilen tüccarlara- Defter tutmak zorunda olan çiftçilere
- Vergiden muaf esnafa sattıkları mal veya yaptıkları işler için fatura vermek ve
bunlar da fatura istemek ve almak zorundadır.
Yukarıdakiler dışında kalanlar birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde tespit edilenlerden ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerden satın aldıkları mal veya onlara yaptırdıkları iş bedeli yetmişaltı milyon lirayı geçmesi veya bedelinin 76 milyon liradan az olması halinde dahi istemeleri halinde malı satanın veya işi yapanın fatura vermesi zorunludur.Faturanın hangi sürede düzenleneceği TTK.da açıklanmamıştır.Bununla beraber genel kayıt düzeninden hareketle,faturanın tanzim süreside tespit olunabilir.TTK’ya göre kayıtların 10 günden fazlasına izin verilmediğine göre faturanın da işlem yapıldığı andan itibaren 10 içinden tanzimi ve defterler işlenmesi gerekir.
2.Sevk İrsaliyesi
Sevk irsaliyesi ticari mal hareketinde fatura bulunsun veya bulunmasın cinsini,miktarını ve nereden nereye gittiğini gösteren ve maliye bakanlığınca kullanılması zorunlu tutulan bir belgedir.Sevk irsaliyesi en az üç nüsha olarak düzenlenir ve iki nüshası sevk edilen mal ile birlikte taşıyanda bulundurulmalıdır.Sevk irsaliyesinde aşağıdaki bilgilerin mutlaka bulunması gerekmektedir.
- Sevk irsaliyesinde irsaliyenin düzenlenme tarihi,fiili sevk tarihi,sevk irsaliyeleri üzerinde ayrı ayrı yer almalıdır.
- Sevk edilen malın nevi ve miktarı ile malın nereye ve kime gönderileceği irsaliyelerde belirtilir.ancak fiyat ve bedel kayıt edilemez.
- Sevk irsaliyesini düzenleyenin adı soyadı varsa ticaret ünvanı,iş adresi bağlı bulunduğu vergi dairesi ile hesap numarası eksiksiz yazılmalıdır.
- Müşterinin adı soyadı, varsa ticaret ünvanı,vergi dairesi hesap numarası belirtilmelidir.
- Sevk irsaliyesinde seri ve sıra numarası ile sevk edenin imzası bulunmalıdır.
- Sevk irsaliyesinin irsaliye numarası ile tarihi satış faturasına kayıt edilmelidir.
3.İrsaliyeli Fatura
VUK’nuna satılan bir mal için ayrı ayrı fatura ve sevk irsaliyesi düzenlemek zorundadır.Böyle bir durumda mükelleflerin iş yükü çoğalacak faaliyetlerinin aksamasına neden olacaktır.Bu durumu dikkate alan ilgililer 21.09.1991 ve 20899 sayılı resmi gazetede yayınladıkları bir tebliğ ile fatura ve sevk irsaliyesinin aynı zamanda düzenlenebileceğini belirtmişlerdir.Taşınan veya taşıtılan mallar ile birlikte irsaliyeli faturanın bulunması durumunda sevk irsaliyesine gerek yoktur.İrsaliyeli fatura en az üç örnek olarak düzenlenir.İrsaliyeli faturanın üç örnekten az düzenlenmesi durumunda irsaliyeli fatura düzenlenmemiş sayılır.Düzenlenen irsaliyeli faturanın iki örneği mutlaka malı taşıyan araçta bulundurulacaktır.
Malı satan mükellefler irsaliyeli faturayı en az bir asıl iki örnek olarak düzenleyeceklerdir.Denetim elemanları kendilerine ibraz edilen irsaliyeli faturanın bir nüshasına adını,soyadını ve ünvanını yazdıktan ve tarih belirtildikten sonra mühürleyip imzalayacak ve ilgiliye iade edecekler, diğer nüshasını da defterdarlıklara verilmek üzere alacaklardır.
4.Perakende Satış Vesikaları
Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak zorunda olan çiftçilerin fatura vermek zorunda olmadıkları satışlar ve yaptıkları işlerin bedelleri perakende satış vesikalarından biri ile tevsik olunur.Mükelleflerin fatura vermek zorunda olmadıkları satışları ve yaptıkları işler ile ifade edilmek istenen,mükelleflerin son tüketiciye yaptıkları satışların ve iş bedelinin 76 milyon lirayı aşmamalıdır.Perakende satış vesikaları- Perakende satış fişleri
- Makineli kasaların kayıt rüloları
- Giriş ve yolcu taşıma biletleridir.
Perakende satış vesikalarında bulunması gereken unsurlar
- İşletmenin adı veya mükellefin adı soyadı
- Düzenleme tarihi
- Alınan paranın tutarı
5.Gider Pusulası
Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabının vergiden muaf esnafa yaptırdıkları işler ve onlardan satın aldıkları emtiayı satana imza ettirecekleri belgedir.Gider pusulasında bulunması gereken unsurlar şöyledir;
- Yapılan işin mahiyeti veya satın alınan malın cinsi ve nevi ile miktarı.
- Yapılan işin ücreti veya satın alınan malın bedeli
- İşi yapanın veya malı satanın adı soyadı adresi
- Tarih
- Seri ve sıra numarası
Gelir vergisi kanununun 94.maddesinin 13.bendinde esnaf yararlananlara ve diğer kişilere mal ve hizmet alımları için gider pusulası karşılığında yapılan ödemlerden vergi tevkifatı yapılacağını hükme bağlamıştır.Gider pusulasının düzenlenmesinde ve kullanılmasında aşağıdaki ilkeler uyulması gerekmektedir.- Gider pusulasında işin mahiyeti, cinsi,adeti,fiyatı,tutarı,gelir vergisi yasası 94/13.maddesi gereğince hesaplanan gelir vergisi miktarı ve uygulanan oran işi yapan veya zati eşyasını satana veya satış işlemini yapana ödenen net tutar gösterilir.
- Gider pusulasında işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın ad soyadları,tüzel kişiliklerde ünvanları,adresleri,varsa vergi numaraları seri ve müteselsil sıra numarası ve düzenleme tarihine ilişkin bilgiler bulunmalıdır.
6.Serbest Meslek Makbuzu
Serbest meslek erbabının,mesleki faaliyetine ilişkin her türlü tahsilat için düzenlemek zorunda olduğu belgedir.Serbest meslek erbabı tarafından iki örnek olarak düzenlenen ve imzalanan serbest meslek makbuzunun bir örneğinin müşteriye verilmesi gerekir.Serbest meslek makbuzunda aşağıdaki unsurların bulunması gerekir.
- Serbest meslek erbabının adı soyadı,varsa ticaret ünvanı
- Serbest meslek erbabının işyeri ve adresi
- Serbest meslek erbabının vergi dairesi ve hesap numarası
- Alınan paranın tutarı ve alınma tarihi
- Serbest meslek makbuzu olduğunu gösteren ibare
- Makbuzun seri ve sıra numarası- Serbest meslek erbabının imzası
- Yapılan kesintiler tutarı ve toplamının bulunması zorunludur.
7.Müstahsil Makbuzu
Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak zorunda olan çiftçiler ve kazancı basit usulde tespit edilenler;gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçilerden satın aldıkları malların bedellerini ödedikleri sırada iki örnek makbuz düzenlemeye ve bunları imzalatarak bunlardan bir nüshasını satıcı çiftçiye vermeye, diğerini de alıp dosyalamak mecburiyetindedir.Düzenlenen bu belgeye müstahsil makbuzu denir.Müstahsil makbuzunda bulunması gereken asgari bilgiler şunlardır;
- Makbuzun tarihi
- Malın satın alınan tüccar veya çiftçinin adı soyadı veya ünvanı ve adresi
- Malı satan çiftçinin adı soyadı ve ikametgah adresi
- Satın alınan malın cinsi,miktarı ve bedeli,- Makbuzun seri ve sıra numarası.
8.Taşıma İrsaliyesi
Ücret karşılığında eşya nakleden bütün gerçek ve tüzel kişiler naklettikleri eşya için irsaliye kullanmak zorundadırlar.Üç nüsha olarak düzenlenen taşıma irsaliyesinin bir örneği eşyayı taşıttırana bir örneği eşyayı taşıyan aracın sürücüsüne veya kaptanına,bir örneği de taşımayı yapan tarafından saklanır.Taşıma irsaliyesinde bulunması gereken unsurlar şunlardır.
- Sürücünün adı soyadı
- Aracın plaka numarası
- İrsaliyenin seri ve sıra numarası- İrsaliyenin düzenlenme tarihi
- Malın yüklenme tarihi
- Malın cinsi malın miktarı
- Malın nereye ve kime gönderileceği
- Alınan nakliye ücreti ve satıcının imzası
9.Yolcu Listesi
Şehirlerarası yolcu taşıma işi yapan ve VUK’nun 233.maddesi gereği yolcu taşıma bileti kesmek zorunda olan mükellefler,taşıtlarının her seferi için müteselsil seri ve sıra numaralı ve oturma yerlerini planlı bir şekilde gösteren üç örnek yolcu listesi düzenlemek zorundadırlar.Bu listenin iki örneği sefer sonuna kadar taşıtta diğer örneği de işyerinde bulundurulmalıdır.Yolcu taşıma biletlerinin komisyoncu veya acentelar tarafından kesilmesi halinde yolcu nüshaları dört örnek olarak düzenlenir.ve bir örneği komisyoncu veya acenta tarafından saklanacaktır.
10.Günlük Müşteri Listesi
Otel, motel ve pansiyon ve konaklama yerleri, odalar bölümler ve yatak planlarına uygun olarak,mütesellsil seri ve sıra numaralı günlük müşteri listeleri düzenlerler ve işletmelerde bulundururlar.Bu listelerde aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekmektedir.
-Mükellefin adı, soyadı, varsa ünvanı ve adresi
-Oda numaraları yazılmak suretiyle müşterinin adı,soyadı ve oda ücretleri
-Düzenleme tarihi
İŞYERİ VE PERSONELİNE İLİŞKİN BELGELER
1.İşyeri Bildirgesi
İşyerinde sigortalı çalıştıran işverenler SSK’nın 8.maddesi uyarınca vermekle yükümlü olduğu işyeri bildirgesi SS Kurumuna 2 nüsha düzenlenir, belgelerden bir nüshası SSK tarafından sicil numarası verilerek iş yerine iade edilir.506 sayılı kanuna göre düzenlenecek olan iş yeri bildirgesinin iş yeri çevresindeki sosyal sigortalar kurumuna bir ay içerisinde verilmesi gerekmektedir.Ayrıca gerçek ve tüzel kişi tacirler fiilen işe başlamadan önce işe başlayacaklarının ilgili vergi dairesine yazılı olarak bir dilekçe ile bildirmek zorundadırlar.İşe başlama bildirimi matbu işe başlama bırakma bildirimi formuyla yapılmaktadır.Her iki nüshada ilgili vergi dairesine verilir.
2.Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi
İşveren ilk kez sigortaya tabi olan kimseleri yanında çalıştırmaya başladığı günden bir gün önce sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek bağlı bulunduğu SSK’na verir.Sigortalı ilk işe giriş bildirgesi üç nüsha olarak düzenlenir.Kurum işçiye sigorta numarası vererek bunu bildirgeye yazar ve bir suretini işverene geri gönderir.İşverenler daha önce herhangi bir şekilde sigortalı olmuş işçileri yanlarında çalıştırmaya başlarlarsa bunlar için sigortalı işe giriş bildirgesi düzenlerler.Daha önce sigortalı olan birisi tekrar sigortalı olarak çalışmaya başladığında işe giriş bildirgesi iki nüsha olarak düzenlenir.
3.Aylık Sigorta Primleri Bildirgesi
İşverenler işçilere ödedikleri ücretlerden kestikleri sigorta primleri ile bu ücretlerden dolayı işverene isabet eden sigorta primlerinin tutarını ödememenin yapıldığı tarihi izlet
4. Dört Aylık Sigorta Primleri Bordrosu
İşverenler aylık bildirimlerinin yanı sıran dört ay da bir aylık sigorta primleri bordrosu düzenleyerek kuruma verir. Dönemi;ocak-nisan,mayıs-ağustos,eylül-aralık aylarında dört aylık sigorta primleri bordrosu iki nüsha olarak düzenlenir.
5.Sigortalı Vizite Kâğıdı
Sigortalı olarak çalışan hizmet erbabının sağlık hizmetlerinden faydalanabilmesi için işyeri tarafından düzenlenerek hizmet erbabının sağlık kurumuna sevk ini sağlayan bir belgedir.
6.Ücret Bordrosu
VUK’ un 238. maddesi Uyarınca işverenler her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu tutmaya mecburdurlar. GV kanununa göre, vergiden muaf olan ücretlerde, götürü ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan hizmet ödemeleri için bordro tutulmaz ücret bordrolarına en az aşağıdaki malumat yazılır:a-Hizmet erbabının adı soyadı, ücretin alındığına dair imzası veya mührü
b-Varsa vergi karnesinin tarih ve numarası
c-Birim ücreti
d-Çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu süre
e-Ücret üzerinden hesaplanan vergilerin tutarı
Bordronun hangi aya ait olduğu baş tarafında gösterilir. Bir aya ait bordro, ertesi mayın 20. gününe kadar hazırlanıp tarihlenerek, müessese sahibi veya mührü ile bordroya tanzim eden memur tarafından imzalanır. İşverenler ücret bordrolarını, yukarıdaki esaslara uymak şartıyla diledikleri şekilde tanzim edebilirler.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder